Jan Rompski

Poeta, etnograf, działacz kaszubski
08.12.1913 30.12.1969 Kartuzy

Biografia

Jan Rompski urodził się 8 grudnia 1913 roku w Kartuzach, przy ul. Gdańskiej 24. Był synem Jana i Bronisławy z domu Browarczyk. Edukację rozpoczął w szkole podstawowej, a po jej ukończeniu w 1927 roku pracował jako zecer. Związał się wówczas z młodymi działaczami kaszubskimi, którzy założyli Zrzeszenie Regionalne Kaszubów i od 1933 roku wydawali pismo "Zrzesz Kaszëbskô", w którym zadebiutował wierszem "Kiej". Kontynuował naukę zaocznie w prywatnym gimnazjum w Krakowie, ale przerwało ją powołanie do wojska w marcu 1936 roku. Po zwolnieniu ze względów zdrowotnych zdał maturę w 1937 roku w Poznaniu i podjął pracę w szkole w Tłukawach, gdzie uczył jego szwagier Jan Trepczyk.

W okresie międzywojennym Rompski intensywnie tworzył, pisząc dramaty i utwory poetyckie. W 1936 roku Rozgłośnia Pomorska Polskiego Radia w Toruniu nadała jego kaszubską sztukę "Reboce". Uczestniczył też w pogrzebie Aleksandra Majkowskiego w 1938 roku. Od połowy 1938 roku mieszkał w Wejherowie, gdzie kierował referatem opieki społecznej. W czasie II wojny światowej walczył w obronie Redy, Oksywia i Gdyni, a po aresztowaniu trafił do obozu jenieckiego Gross-Born. Zwolniony w grudniu 1939 roku, pracował w piekarni i komunikacji miejskiej, prowadząc jednocześnie tajne nauczanie. Od 1942 roku był członkiem Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Kaszubski", działając pod pseudonimem "Gryf". Aresztowany kilkakrotnie, 22 marca 1944 roku został osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof, gdzie przebywał do wyzwolenia 9 maja 1945 roku.

Po wojnie Rompski zaangażował się w działalność kaszubską, uczestnicząc w przygotowaniach Kongresu Kaszubskiego w 1946 roku. Był też członkiem Spółdzielni Wydawniczej "Zrzesz Kaszëbskô" i redaktorem dodatku "Chëcza". W 1948 roku napisał sztukę "Jô chcę na svjat", która miała premierę w Teatrze Ziemi Kaszubskiej. Równocześnie podjął studia etnograficzne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, uzyskując magisterium w 1950 roku na podstawie pracy o Smętku kaszubskim. Od 1951 roku pracował w Muzeum Pomorskim w Toruniu, a w 1960 roku został kierownikiem działu naukowo-oświatowego. W 1956 roku współzakładał Zrzeszenie Kaszubskie, pełniąc funkcję wiceprezesa. Jego działalność spotkała się jednak z szykanami władz, które w 1960 roku oskarżyły go o separatystyczne dążenia.

W latach 60. Rompski kontynuował pracę naukową i etnograficzną, gromadząc materiały do pracy doktorskiej o opowieściach ludu kaszubskiego. W 1965 roku przez krótki czas był dyrektorem muzeum w Grudziądzu, a od 1966 roku kierował działem budownictwa ludowego w Muzeum Etnograficznym w Toruniu, przyczyniając się do organizacji skansenu. Zmarł nagle 30 grudnia 1969 roku w Toruniu, a pochowany został w Kartuzach, w pobliżu grobu Aleksandra Majkowskiego. Pośmiertnie opublikowano jego zbiory wierszy i dramatów, a jego spuścizna trafiła do Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Współzałożyciel Zrzeszenia Kaszubskiego w 1956 roku
Autor kaszubskich dramatów, m.in. "Jô chcę na svjat"
Kierownik wykopalisk archeologicznych na Ślęży i Sobótce
Za pracę etnograficzną otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi (1957)
Jego twórczość została doceniona w licznych antologiach literatury kaszubskiej

Ciekawostki

Urodził się przy ul. Gdańskiej 24 w Kartuzach, na parterze, i według niepotwierdzonych przekazów miał być bliźniakiem, ale jego brat zmarł po urodzeniu.
W czasie wojny prowadził tajne nauczanie i pisał dramaty, które ukrywał, a część rękopisów zaginęła.
Miał córkę Bogusławę, która osiadła w Australii.

Udostępnij